Guatemala

GUATEMALA

De republiek Guatemala ligt in Midden-Amerika. Op de kuststroken na is het land bergachtig
met hoge vulkaantoppen en dichte oerwouden. Op de kustvlakten worden bananen, suikerriet en
fruit verbouwd.
Van de oude Maya-steden bevinden zich op de noordelijke hoogvlakte nog de beroemde ruïnes
van Tikal.
Ongeveer de helft van de bewoners zijn indianen, nakomelingen van de maya's. Op de hoog-
gebergten na heeft Guatemala een tropisch klimaat. Er vinden regelmatig aardbevingen plaats.
De oppervlakte van Guatemala is 2.5 maal dat van Nederland. Het aantal inwoners is 12.5
miljoen, dat zijn er 115 per km2. De hoofdstad is Guatemale-stad, met de randsteden meege-
rekend 2.5 miljoen inwoners. De godsdienst is rooms-katholiek. De taal is Spaans en indiaanse
talen. Het gemiddelde inkomen per persoon per jaar is € 1.400.
Tot ongeveer 1200 n.chr. vormde dit gebied het centrum van de maya-beschaving. Vanaf 1523
begonnen de Spanjaarden met hun veroveringen maar het duurde tot 1697 voordat zij het hele
gebied in hun bezit hadden na de verovering van de hoofdstad van de maya's, Tayasal. De maya's
weigerden op bevel van Spanjaarden christen te worden. In deze en latere perioden werd de
inheemse cultuur zo goed als vernietigd door de Spanjaarden.
Het land werd als deel van het koninkrijk Nieuw Spanje ondergebracht. Door ziekten, meegebracht
door de Spanjaarden, kwam in de 16e eeuw de helft van de oorspronkelijke bevolking om, ze
waren niet bestand tegen deze ziekten. De grond werd van hen afgenomen en ze mochten als slaaf
blijven werken als ze zich lieten bekeren. Door de slechte behandeling stierven daarop weer
velen.

Rond 1800 trachtten de machthebbers zich los te maken van Spanje, dit mislukte maar door het
hardhandig optreden van de Spanjaarden nam de roep tot onafhankelijkheid steeds sterker toe
tot in 1821 de opstand zegevierde.  
In 1940 werd Guatemala een eigen republiek. Rond 1900 verkregen de eliten en de Amerikaanse
United Fruit Company bijna alle grond en macht in handen. In 1931 kwam de dictator Ubico aan
de macht maar werd door zijn optreden in 1944 door een opstand afgezet. In 1951 werd bij
verkiezingen de sociaal-democraat Arbenz gekozen als president. Hij startte o.a. landhervor-
mingen waarop de Verenigde Staten en het leger van Guatemala de dictatuur in 1954 weer invoerden.
De jaren daarna ontaarden in diverse burgeroorlogen waarbij onder dictator Rios Montt naar
schatting 200.000 oorspronkelijke bewoners zijn vermoord. Hele dorpen werden uitgeroeid.

In 1996 wilde de waarheidscommissie o.l.v. bisschop Conedera deze genocide onderzoeken, maar
de bisschop werd vermoord.
Vanaf 1996 kwamen rechtse regeringen aan het bewind waar zelfs Rios Montt deel van uitmaakte.
De ombudsman Morales heeft eveneens getracht de dossiers te openen waardoor zijn echtgenote werd
ontvoerd en gemarteld.
Sinds 2008 is de van maya-afkomstige Colom president, hij probeert de armoede te bestijden, maar
is al enkele malen bedreigt met de dood. Achter de schermen hebben de militaire inlichtingen-
dientsen nog veel macht en werken ze samen met de doodseskaders.
Colom wordt inmiddels van alles beschuldigd.